2020 Views

Τουρισμός και θέσεις εργασίας στην περιοχή μας: Δημιουργία και Ανάδειξη Ταυτότητας

Χρίστος Βλαχοκώστας*: «Στόχος μας η αειφόρος τουριστική ανάπτυξη και όχι η ευκαιριακή»

Όπως δεσμεύτηκα, συνεχίζω τα άρθρα για το αναπτυξιακό πρότυπο με μόνο ένα στόχο: τη δημιουργία θέσεων εργασίας στην περιοχή μας. Έχω περιγράψει το πλαίσιο αρχών μιας οργανωμένης προσέγγισης αναπτυξιακής πνοής. Ειδικότερα, στο «Αναπτυξιακό Συνέδριο: Πρόκληση ή Ουτοπία για την περιοχή μας;»1 περιέγραψα κυρίως την οργάνωση της Μητροπολιτικής Συνάντησης Εργασίας και το πώς ως θεσμός μπορεί να συμβάλει στην αναπτυξιακή πορεία. Σημαντική είναι η ενίσχυση των Δυνατών Σημείων, των Συγκριτικών Πλεονεκτημάτων και να δοθεί έμφαση στις Ευκαιρίες για την περιοχή. Στο «Αναπτυξιακή προοπτική στα Γρεβενά: Στο πόδι ή με σύστημα;»2 τόνισα ότι απαιτείται ένα ισχυρό «Brand Νame» με πολλαπλές διαστάσεις που θα βοηθήσει την περιοχή μας να αποκτήσει μια ευδιάκριτη ταυτότητα και θα  κινητοποιήσει όλο το ωφέλιμο δυναμικό. Προσδιόρισα δέκα συγκεκριμένες επιμέρους ενότητες δραστηριότητας, ένα «θεματικό δεκάλογο ανάπτυξης» για τη δημιουργία θέσεων εργασίας στην περιοχή. Στο παρόν άρθρο:

(i) Τονίζονται τα βασικά σημεία στα οποία πρέπει να βελτιωθεί η στρατηγική μας για τη δημιουργία και την ανάδειξη της ταυτότητάς μας.

 (ii) Περιγράφονται συνοπτικά τα χαρακτηριστικά της τουριστικής διάστασης του «θεματικού δεκαλόγου», με έμφαση στις αλληλεπιδράσεις με το φυσικό  περιβάλλον.

(iii) Τίθενται μελλοντικές προκλήσεις επιχειρηματικών σχεδίων για την περιοχή μας.

Σημειώνω ότι το άρθρο δεν στοχεύει να παρουσιάσει τις πολλαπλές τουριστικές αρετές της περιοχής, αλλά να εστιάσει συνοπτικά στους βασικούς άξονες, ώστε να γίνει μια οργανωμένη προσπάθεια αξιοποίησης πόρων με στόχο τη δημιουργία θέσεων εργασίας γύρω από τον Τουρισμό. Μεταφέρω και εμπειρία από το αντικείμενο του αειφόρου τουρισμού με δεδομένη τη συμμετοχή μου ως team leader από το ΑΠΘ σε ένα ευρωπαϊκό έργο που ασχολείται με την εύρεση εναλλακτικών τουριστικών διαδρομών σε περιοχές που έχουν ξεπεράσει τα όρια της φέρουσας ικανότητάς τους (ALTER ECO3).  Ωστόσο, στην περιοχή μας για να φτάσουμε εκεί πρέπει πρώτα να χαράξουμε τη «δική μας διαδρομή», τόσο μεταφορικά, όσο και στην κυριολεξία.

Καταρχήν, «η πόλη των μανιταριών» δε φαίνεται ως σύνθημα να επαρκεί. Απαιτείται μια συνολικότερη προσπάθεια, ένα ευρύτερο «Brand Νame», μια ταυτότητα για την περιοχή μας. Εκεί δεν έχουμε δουλέψει όσο θα έπρεπε. Αλλά αυτό που αισθητά λείπει από την περιοχή μας είναι το «Place Μarketing», δηλαδή η διαδικασία ανάδειξης και προώθησης της ταυτότητάς μας. Απαιτείται να προσαρμοστούμε στα νέα παγκόσμια δεδομένα, να συζητήσουμε την ενδεδειγμένη αρχιτεκτονική branding για τη δημιουργία ισχυρών και αναγνωρίσιμων προϊόντων και υπηρεσιών, τα οποία διαφοροποιούνται από τους ανταγωνιστικούς προορισμούς και ενισχύουν το χτίσιμο ενός ελκυστικού «Brand Νame» για την περιοχή μας. Αναρωτιέμαι πραγματικά, πόσα είναι τα οργανωμένα τουριστικά πακέτα που παρουσιάζουμε ως περιοχή; Πόσοι είναι οι τουριστικοί πράκτορες που συνεργάζονται με την περιοχή μας και προωθούν τα όποια πακέτα;  Μήπως η περιοχή μας είναι τουριστικά κάπως απομονωμένη και αν ναι για ποιον λόγο; Ερωτήματα και προβληματισμοί που είναι δυνατόν να αποτελέσουν εφαλτήριο για να σχεδιαστούν ενέργειες πνοής στο μέλλον.

Η συζήτηση κινείται συνήθως γύρω από το Χιονοδρομικό Κέντρο Βασιλίτσας με ταυτόχρονη επίλυση του χρόνιου ιδιοκτησιακού προβλήματος. Επιτέλους απαιτείται μια καλύτερη οργάνωση στις δραστηριότητες γύρω από το Χιονοδρομικό μας, ώστε να γίνει ανταγωνιστικό. Απαιτείται έρευνα για την ανεύρεση μοντέλων χρηματοδότησης. Το μοντέλο σύμπραξης δημοσίου και ιδιωτικού τομέα θα μπορούσε να ληφθεί υπόψη. Επίσης θα μπορούσαμε να ερευνήσουμε την ικανοποίηση και τις ανάγκες των επισκεπτών, όσο και το επίπεδο των παρεχόμενων υπηρεσιών για αξιολόγηση και βελτίωση. Ωστόσο, δεν είναι μόνο το Χιονοδρομικό. Η τουριστική ανάπτυξη του ορεινού όγκου πρέπει να είναι ευρύτερη και να περιλαμβάνει όλες τις πιθανές δραστηριότητες σε αυτόν. Η ευρύτερη περιοχή των Γρεβενών έχει ένα εξαιρετικό φυσικό πλούτο που δεν αξιοποιείται στο βαθμό που θα έπρεπε. Ο πατέρας μου, παλιός Δασάρχης Γρεβενών, έλεγε ότι το δασικό περιβάλλον είναι γεμάτο όμορφες μυρωδιές που δεν το διαθέτουν άλλες περιοχές π.χ. τα Βόρεια ευρωπαϊκά δάση με τις παρατεταμένες περιόδους βροχής και υγρασίας. Η περιοχή μας διαθέτει φυσικό περιβάλλον με εξαιρετική βιοποικιλότητα, αλλά και πολλά ενδιαφέροντα σημεία (π.χ. Βάλια Κάλντα, Πορτίτσα, γεφύρια όπως του Αζίζ Αγά ή του Σπανού, την αρχαιότερη βελανίδια της Ευρώπης στο «Μέλοβο», τα αρχαιότερα πετρώματα στη «Βουνάσα», την «Παλαιοπαναγιά» το μοναδικό δίκλητο ναό στον Ελλαδικό χώρο και πολλά άλλα). Μέρη που αξίζει να πλαισιώσουν ένα πετυχημένο τουριστικό πακέτο με έμφαση στον τουρισμό εμπειρίας. Δυστυχώς η περιοχή μας δεν έχει καλλιεργήσει όσο θα έπρεπε ούτε την ταυτότητά της, αλλά πολύ περισσότερο την ανάδειξη και την αναγνωρισιμότητα αυτής. Επιπρόσθετα, αναδεικνύονται και θέματα διατήρησης της όποιας ταυτότητας π.χ. απλά ζητήματα όπως η έλλειψη σηματοδότησης μονοπατιών στον ορεινό όγκο, η εγκατάλειψη όμορφων σημείων που θα μπορούσαν να αναδειχθούν (π.χ. παραδοσιακές βρύσες) ή και γενικότερα διατήρησης των υπαρχουσών υποδομών. Δε θα πρέπει να παραλείψω τη σημαντικότητα του βαθμού ευκολίας εύρεσης και πρόσβασης σημείων ενδιαφέροντος όπως τα ως άνω.

Σε κάθε περίπτωση είναι αναγκαίο στο άμεσο μέλλον να δοθεί έμφαση σε business plans και πιθανές επενδύσεις που μεταξύ άλλων θα αφορούν στην:

  • Αξιοποίηση των παλαιοντολογικών απολιθωμάτων της Μηλιάς σε ένα Μουσείο που θα στεγάσει παλαιοντολογικά και γεωλογικά ευρήματα όλης της περιοχής. Αυτό θα μπορούσε να συνδυαστεί και με χώρο προβολής  – έκθεσης για τα αρχαιολογικά ευρήματα της περιοχής (166 χαρακτηρισμένοι αρχαιολογικοί χώροι) και φυσικά με μετεγκατάσταση της ΕΦΑ Γρεβενών στα Γρεβενά. Κατά κοινή ομολογία στερούμαστε ενός Πραγματικού Μουσείου. Επίσης είναι αναγκαίο να αναζητηθούν πόροι για τη συνέχεια των ανασκαφών στο Καστρί (αρχαίας χώρας Τυμφαίων) και στο λόφο του Αγίου Γεωργίου.
  • Αξιοποίηση της λίμνης του Ιλαρίωνα και των παραλίμνιων διαδρομών (Τουρισμός Υγροτόπων).
  • Αξιοποίηση του Εθνικού Δρυμού της Πίνδου – Καλύτερος σχεδιασμός των δραστηριοτήτων στη Βάλια Κάλντα με έμφαση σε διαφοροποιημένες και περισσότερο ανταγωνιστικές τουριστικές υπηρεσίες (Ορεινός Τουρισμός).
  • Αξιοποίηση του ιαματικού φυσικού πόρου των αναγνωρισμένων πηγών της Κιβωτού (Ιαματικός Τουρισμός).
  • Αξιοποίηση υψομέτρου&κλίματος για την προώθηση του αθλητικού τουρισμού και περαιτέρω ανάδειξη των ήδη υπαρχόντων (π.χ. μηχανοκίνητου, ορειβασίας, πεζοπορίας, αεραθλητισμού, mountain bike, δρόμοι αντοχής κτλ).
  • Περαιτέρω ανάπτυξη του θρησκευτικού τουρισμού της περιοχής μας και μεγαλύτερη ανάδειξη σχετικών προϊόντων π.χ. των χειροποίητων εκκλησιαστικών προϊόντων της Δεσκάτης.
  • Ανάπτυξη του οικοτουρισμού και αγροτουρισμού σε συνδυασμό με τα εξαιρετικής ποιότητας τοπικά προϊόντα (π.χ. μήλα). Αυτό είναι σημαντικό για να ενισχυθεί το brand name της περιοχής.
  • Ανάδειξη των πολιτισμικών στοιχείων από τη διαβίωση και συνέργεια Κοπατσαραίων, Ποντίων και Βλάχων στον ίδιο γεωγραφικό χώρο (Λαογραφικό Μουσείο).
  • Ανάδειξη των Μαστοροχωρίων των Γρεβενών και των πέτρινων Γεφυριών.

Ο τουρισμός είναι η μεγάλη βιομηχανία της Ελλάδας. Αποτελεί βαθιά πεποίθηση μου ότι η περιοχή μας, η οποία βρίσκεται σε κομβική τοποθεσία, μπορεί να έχει έντονη ετήσια τουριστική δραστηριότητα. Και ο τουρισμός να απασχολεί αρκετούς συμπολίτες μας, να καταναλώνει τοπικά προϊόντα, να κινεί την αγορά. Και ας έχουμε υπόψη ότι η δημιουργία απτού αποτελέσματος πρέπει να έχει ως υπόβαθρο τον επαγγελματισμό και τα ελάχιστα επίπεδα συναίνεσης. Χρειάζονται άνθρωποι με κέφι, όραμα, καλή σχεδιαστική και εκτελεστική δυνατότητα, γιατί η περιοχή μας αξίζει πολύ καλύτερα.

*Ο Δρ. Χρίστος Βλαχοκώστας είναι Μηχανολόγος Μηχανικός. Διατελεί Αν. Γραμματέας Αξιολόγησης και Επιμόρφωσης στελεχών της Νέας Δημοκρατίας και μέχρι πρόσφατα Αντιπρόεδρος του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας.

1https://www.e-grevena.com/anaptyksiako-synedrio-proklisi-i-outopia-gia-tin-periochi-mas/

2https://www.e-grevena.com/anaptyksiaki-prooptiki-sta-grevena-sto-podi-i-me-systima/

3https://www.youtube.com/watch?v=PsDH8d7b_Lc

e-Grevena Portal